L.dz. 447/MPORIA/2026
Kraków, 20 kwietnia 2026 r.
Opinia nr ZR 325
Zespołu Rzeczoznawców
przy Radzie Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP
Treść pytania:
Czy w budynku wielorodzinnym - jedynie 4 lokale na 3 kondygnacjach - jest możliwość zaprojektowania dostępności dla osób niepełnoprawnych poprzez UNOCHOD? Budynek jest niski, poziom posadzki 1 piętra 3,5 m, poziom poddasza posadzki 6,5 m od terenu.
Budynek jest bardzo niewielki, a budowanie stałych urządzeń nie tylko nie jest wymagana (naszym zdaniem), ale również nie ma uzasadnienia ekonomicznego.
W załączniku - interpretacja tego problemu. Mając na uwadze jak powyżej proszę o informację, na podstawie której byłaby możliwość realizacji inwestycji wyposażonej w UNOCHOD.
Podstawy prawne
[1]
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane z późniejszymi zmianami [p.b.] (t.j. D.U.2023.0682)
Art. 5 ust. 1: Obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwag przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: (…)
4) niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 oraz z 2018 r. poz. 1217), w tym osoby starsze;
4a) minimalny udział lokali mieszkalnych dostępnych dla osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osób starszych w ogólnej liczbie lokali mieszkalnych w budynku wielorodzinnym;
[2]
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia
15 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. D.U.2022.1225)
§ 55 ust. 1
w budynku mieszkalnym wielorodzinnym niewyposażonym w dźwigi należy wykonać pochylnię lub urządzenie techniczne umożliwiające dostęp osobom niepełnosprawnym do mieszkań położonych na pierwszej kondygnacji nadziemnej oraz ewentualnej kondygnacji podziemnej zawierającej miejsca postojowe.
[3]
Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych (D.U.2012.1169)
Preambuła p. „e)” i p. „n)”
Państwa Strony niniejszej konwencji (…)
e)
uznając, że niepełnosprawność jest pojęciem ewoluującym i że niepełnosprawność wynika z interakcji między osobami z dysfunkcjami a barierami wynikającymi z postaw ludzkich i środowiskowych, które utrudniają tym osobom pełny i skuteczny udział w życiu społeczeństwa, na zasadzie równości z innymi osobami,
n)
uznając znaczenie dla osób niepełnosprawnych ich samodzielności i niezależności w wolności dokonywania wyborów, (…)
(wyróżnienie ZR MPOIA)
Odpowiedź Zespołu Rzeczoznawców przy MPOIA:
Z opisu wynika, że dostęp do mieszkania „na pierwszej kondygnacji nadziemnej”, nie może być zapewniony za pomocą pochylni. Pytanie dotyczy możliwości zastosowania urządzenia typu „schodołaz” jako alternatywy dla dźwigu dla osób niepełnosprawnych.
Jeśli zapewnienie dostępu za pomocą pochylni (o której mowa w § 55 ust. 1 wt) nie jest możliwe albo nieuzasadnione ekonomicznie obiekt należy wyposażyć w „odpowiednie urządzenie techniczne”.
Należą do nich podnośniki i platformy, które umożliwiają osobie niepełnosprawnej samodzielne pokonywanie różnic poziomów. Kwestia „samodzielności” korzystania z tych urządzeń wynika z zapisów Konwencji [3].
Schodołaz nie należy do tej grupy urządzeń.
Potwierdza to uwaga zamieszczona w opracowaniu dostępnym w domenie gov.pl :
p. 3.4.5 (str. 49)
Nie zaleca się stosowania urządzeń takich jak podnośniki przyschodowe, platformy pionowego i ukośnego podnoszenia czy schodołazy.
Wymagania/zalecenia:
platformy mogą być stosowane zamiast pochylni lub dźwigów tylko w wyjątkowych sytuacjach, m.in.:
- w pomieszczeniach rzadko używanych lub niedostępnych dla wszystkich użytkowników,
- ze względu na brak miejsca,
- ze względu na zalecenia konserwatora zabytków,
- biorąc pod uwagę inne względy praktyczne/techniczne nie pozwalające na zaprojektowanie pochylni lub dźwigów osobowych,
(…)
jeżeli przy wejściu została zamontowana platforma, powinna ona umożliwiać samodzielne wejście, obsługę
i zejście osobie z niepełnosprawnością. Jednocześnie należy zapewnić możliwość wezwania pracownika obiektu, gdy użytkownik nie będzie umiał obsłużyć urządzenia”
(wyróżnienie ZR MPOIA)
Zatem – urządzenie typu „schodołaz” nie spełnia wymagań dostępności określonej w przepisach budowlanych {1} i {2].
(MN)
arch. Wojciech Dobrzański
Koordynator Zespołu Rzeczoznawców
przy Radzie Małopolskiej Okręgowej IARP
arch. Marek Kaszyński
Przewodniczący Rady
Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP
Niniejszy dokument nie stanowi oficjalnej wykładni przepisów prawa i nie może być stosowany jako podstawa prawna do rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach. Opinie i propozycje zawarte w stanowiskach Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP należy traktować jako materiał pomocniczy.
Uwaga: Niniejsza opinia jest zgodna z obowiązującymi przepisami na czas jej sporządzenia.
