L.dz.1975/MPOIA/2025
Kraków, 17 listopada 2025 r.
OPINIA nr ZR 316
Zespołu Rzeczoznawców
przy Radzie Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP
Treść pytania:
Prosimy Zespół Rzeczoznawców przy Radzie Małopolskiej Okręgowej IARP o interpretację wymagań przepisowych dla następującego przypadku:
Czy można niżej opisane schody wykonać jako schody o ilości stopni równej 15, czyli większej ilości niż ujęte jest to w Rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zwanym dalej „warunkami technicznymi”) dla schodów zewnętrznych?
Omawiane schody projektuje się jako:
- konstrukcje realizowane na podstawie i w pełni zgodnie z parametrami ujętymi w normie PN-EN ISO 14122-3,
- zlokalizowane na zewnątrz budynku przemysłowego,
- połączone trwale z elewacją budynku,
- służące wyłącznie do komunikacji na poziom dachu budynku,
- zapewniające (jako funkcja podstawowa) dostęp w celu prowadzenia cyklicznej obsługi technicznej urządzeń instalacyjnych (wentylacyjno-klimatyzacyjnych) zlokalizowanych na dachu, zainstalowanych na potrzeby funkcjonowania omawianego budynku.
Podstawa prawna:
[1] Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2022 poz. 1225), Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2023 poz. 2442), Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 marca 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2024 poz. 474), Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 9 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2024 poz. 726).
§ 69. [Liczba stopni]
- Liczba stopni w jednym biegu schodów stałych powinna wynosić nie więcej niż:
1) 14 stopni - w budynku opieki zdrowotnej;
2) 17 stopni - w innych budynkach.
- Wymaganie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie dotyczy budynków w zabudowie jednorodzinnej i w zabudowie zagrodowej oraz budynków rekreacji indywidualnej, mieszkań dwupoziomowych oraz dojść do urządzeń technicznych.
- Liczba stopni w jednym biegu schodów zewnętrznych nie powinna wynosić więcej niż 10.
§ 99. [Dojścia i przejścia do dźwignic]
- Dojściami i przejściami do dźwignic i innych urządzeń technicznych mogą być korytarze, pomosty, podesty, galerie, schody, z zastrzeżeniem § 68 ust. 1, drabiny i klamry, wykonane z materiałów niepalnych.
[2] POLSKA NORMA PN-EN ISO 14122-3 Maszyny. Bezpieczeństwo. Stałe środki dostępu do maszyn. CZ 3: Schody, Schody Drabinowe i Balustrady.
[3] Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy – tekst jednolity Dz.U.2003 nr 169 poz. 1650 z późn. zm.
§ 47.[Dojścia, przejścia]
- Do każdego stanowiska pracy powinno być zapewnione bezpieczne i wygodne dojście, przy czym jego wysokość na całej długości nie powinna być mniejsza w świetle niż 2m.
- W przypadkach uzasadnionych względami konstrukcyjnymi maszyn i innych urządzeń technicznych dopuszcza się zmniejszenie wysokości dojścia do 1,8 m przy jego odpowiednim zabezpieczeniu
i oznakowaniu znakami bezpieczeństwa zgodnymi z Polską Normą. - Przejścia między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko do obsługi tych urządzeń powinny mieć szerokość co najmniej 0,75 m; jeżeli w przejściach tych odbywa się ruch dwukierunkowy, szerokość ich powinna wynosić co najmniej 1 m.
Opinia Zespołu Rzeczoznawców przy MPOIA RP:
Projektując budynki przemysłowe, które są specyficznym typem budynków, gdyż główną rolę spełniają tu założenia technologiczne mogą wystąpić różne konfiguracje schodów zewnętrznych, wewnętrznych oraz dojść technicznych. Możemy rozpatrzeć następujące warianty dla budynków przemysłowych, aby rozróżnić pojęcie schodów zewnętrznych służących jako schody wejściowe do budynków a schodów traktowanych jako dojście techniczne w oparciu o przytoczone przepisy oraz normy:
Wariant a) Schody zewnętrzne do budynku [1] § 69. 3
Na zewnątrz budynku planuje się schody, wychodzące na komunikację, korytarz lub do wnętrza budynku, do biur, do pomieszczeń pracy, są to uczęszczane schody przez wszystkich użytkowników budynku np.: pracownik biurowy, pracownik prac fizycznych oraz inni użytkownicy, wtedy zasadny jest przepis [1] § 69. 3 gdyż dotyczy to możliwości wejścia po zewnętrznych schodach do całego budynku dla wielu różnych użytkowników.
Wariant b) Schody zewnętrzne traktowane jako dojście do innych urządzeń technicznych [1] § 99. 1
Na zewnątrz budynku planuje się schody, które służą wyłącznie jako dojście do urządzeń technicznych między innymi na dach z tymi urządzeniami lub na górę danej konstrukcji przemysłowej np.: zbiornika, silosu, filtra i innych. W takiej sytuacji maszyny te będą podlegały regulacji przez przeszkolonych pracowników i do takich schodów zewnętrznych stosuje się normę [2] PN-EN ISO 14122-3 Maszyny. Bezpieczeństwo. Stałe środki dostępu do maszyn. CZ 3: Schody, Schody Drabinowe I Balustrady.
Zakładamy, że schody jako dojście techniczne będzie obsługiwane przez przeszkolone osoby prowadzące dozór, regulację, naprawę oraz obsługę tych maszyn. Dodatkowo mają tu zastosowanie przepisy innych Polskich Norm oraz ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy [3] między innymi Rozdział 2. Organizacja stanowisk pracy [3] § 47. [Dojścia, przejścia].
Wariant c) Schody zewnętrzne traktowane jako wejście do budynku a także dojście do innych urządzeń technicznych [1] § 69. 3, § 99. 1
Na zewnątrz budynku planuje się schody zewnętrzne do maszyn, urządzeń oraz służące do zewnętrznej komunikacji dla budynku idące na korytarz i do innych pomieszczeń budynku, używane przez innych użytkowników nie tylko wykwalifikowany personel do obsługi maszyn.
W tej konfiguracji schodów nie da się oddzielić, który bieg schodów jest do ogólnego użytku, a który traktujemy jako dojście do maszyny i tu zasadne wydaje się trzymanie [1] § 69.3 aby przy odbiorach budynków nie pojawił się problem niezgodności z przepisami [1] § 69.3
Wnioski:
Reasumując można zaprojektować schody według aktualnej normy [3] PN-EN ISO 14122-3 jeżeli schody zewnętrzne służą wyłącznie jako dojście do urządzeń technicznych [1] § 99.1 [WT],
- są zgodne z tą normą oraz projektowane schody zewnętrzne przeznaczone są do dozoru, regulacji, eksploatacji, okresowych kontroli przez przeszkolony personel. Dla takich schodów obowiązują również inne przepisy szczegółowe, które trzeba także spełnić z zakresu przepisów ewakuacji, bezpieczeństwa i higieny pracy [3] i Polskich Norm między innymi jak: wysokość dojścia, oznakowanie, oświetlenie, jak również sama konstrukcja nośna musi spełniać określone wymogi.
Należy mieć na uwadze, że z dojścia technicznego w razie potrzeby ewakuują się osoby przeszkolone, dojście techniczne nie służy głównej ewakuacji osób z budynku. Przy projektowaniu dojść do urządzeń technicznych zarówno na zewnątrz budynków jak i wewnątrz występują nietypowe rozwiązania podyktowane często technologią danego zakładu pracy czy nietypową wysokością urządzeń, nie zaleca się wybiórczo traktować jednej normy czy przepisu, za każdym razem podlega to indywidualnej analizie oraz decyzji projektanta.
(MJ)
arch. Wojciech Dobrzański
Koordynator Zespołu Rzeczoznawców
przy Radzie Małopolskiej Okręgowej IARP
arch. Marek Kaszyński
Przewodniczący Rady
Małopolskiej Okręgowej IARP
Niniejszy dokument nie stanowi oficjalnej wykładni przepisów prawa i nie może być stosowany jako podstawa prawna do rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach. Opinie i propozycje zawarte w stanowiskach Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP należy traktować jako materiał pomocniczy.
Uwaga: Niniejsza opinia jest zgodna z obowiązującymi przepisami na czas jej sporządzenia.
