W semestrze letnim 2026 roku zakończono realizację kolejnego etapu programu „Edukacja Architektoniczna – Kształtowanie Przestrzeni”, realizowanego przez Fundację ArchiNovo we współpracy z Małopolską Okręgową Izbą Architektów RP. Realizacja programu była możliwa dzięki współpracy z partnerami: Muzeum Tatrzańskim, Witkacy Atelier i Małopolską Okręgową Izbą Architektów RP a patronat honorowy nad inicjatywą objęli:

• Marszałek Województwa Małopolskiego Łukasz Smółka,
• Rektor Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Targu, JM dr Bianka Godlewska-Dzioboń,
• Starosta Tatrzański Andrzej Skupień.

Program stanowi kompleksowe przedsięwzięcie edukacyjne skierowane do młodzieży szkół ponadpodstawowych Powiatu Tatrzańskiego, którego celem jest rozwijanie świadomości architektonicznej i przestrzennej, kształtowanie odpowiedzialności za wspólne otoczenie oraz budowanie wrażliwości na krajobraz, architekturę i dziedzictwo kulturowe regionu.

W roku szkolnym 2025/2026 zajęcia realizowane były w Zespole Szkół Budowlanych im. dra Władysława Matlakowskiego, Zespole Szkół Hotelarsko-Turystycznych im. Władysława Zamoyskiego oraz Liceum Ogólnokształcącym im. Oswalda Balzera w Zakopanem. Program zakładał połączenie wiedzy teoretycznej z praktycznym poznawaniem przestrzeni, umożliwiając uczestnikom analizę najbliższego otoczenia oraz zrozumienie procesów wpływających na jakość środowiska zbudowanego.

Kontynuując działania rozpoczęte w semestrze zimowym, podczas zajęć realizowanych w drugim semestrze uczniowie pogłębiali wiedzę z zakresu architektury, urbanistyki i planowania przestrzennego. Szczególny nacisk położono na lokalny kontekst kulturowy Podhala, zwracając uwagę na potrzebę ochrony dziedzictwa architektonicznego oraz odpowiedzialnego kształtowania współczesnej przestrzeni.

Zajęcia prowadzone były w formie wykładów, dyskusji oraz ćwiczeń rozwijających umiejętność świadomej obserwacji i interpretacji otoczenia. Uczniowie z dużym zaangażowaniem uczestniczyli w proponowanych aktywnościach, rozwijając kompetencje analityczne, kreatywność oraz umiejętność krytycznego myślenia o przestrzeni publicznej. 

Zwieńczeniem semestru letniego było oficjalne podsumowanie programu, które odbyło się 27 maja 2026 roku w Muzeum Palace w Zakopanem. Spotkanie zgromadziło uczniów, nauczycieli, studentów oraz przedstawicieli środowiska architektonicznego. Integralnym punktem wydarzenia była sesja wykładów „Architektura i Gościnność w Krajobrazie Podhala”, podczas której wystąpili:

• prof. dr hab. inż. arch. Marek Kowicki,
• dr inż. arch. Rafał Rafacz,
• mgr inż. arch. Katarzyna Gał-Zagórska.

Prelegenci przedstawili  interesujące i inspirujące wystąpienia dotyczące odpowiedzialnego projektowania, współczesnych wyzwań architektury regionalnej oraz znaczenia zachowania tożsamości kulturowej Podhala. 

Istotnym elementem spotkania była także wystawa odręcznych prac studentów kierunku Architektura Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Targu prezentująca różnorodne sposoby interpretacji architektury oraz wysoki poziom umiejętności rysunkowych młodych twórców. Autorami prezentowanych prac byli:

• Karina Luberda,
• Mateusz Łowisz,
• Patrycja Mikołajczyk,
• Patrycja Molek,
• Agata Nguyen,
• Weronika Smoszna,
• Emilia Zadora.

Cały cykl zajęć potwierdził, że edukacja architektoniczna stanowi skuteczne narzędzie rozwijania kompetencji społecznych, kulturowych i obywatelskich młodzieży. Uczestnicy zdobyli wiedzę dotyczącą świadomego odbioru przestrzeni, zrozumieli znaczenie ładu przestrzennego oraz rolę architektury w kształtowaniu jakości życia mieszkańców i ochrony lokalnego dziedzictwa.

Zrealizowana edycja programu potwierdziła, że edukacja architektoniczna jest wartościowym elementem procesu kształcenia młodzieży. Łącząc wiedzę o architekturze, krajobrazie i kulturze regionu z praktyczną analizą otaczającej przestrzeni, program skutecznie rozwija postawy odpowiedzialności za wspólne dobro oraz przygotowuje młodych ludzi do świadomego uczestnictwa w kształtowaniu przyszłości swoich miejscowości i całego regionu.

Koordynację programu "Kształtowanie Przestrzeni" z ramienia Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP sprawowała arch. Aneta Temecka, członkini Rady MPOIA.

W kolejnych artykułach zaprezentujemy następne grupy uczestniczące w programie „Kształtowanie Przestrzeni” oraz działania realizowane przez uczniów w ramach zajęć.

Serdecznie zapraszamy do współpracy i dołączenia do programu „Kształtowanie Przestrzeni” – wspólnie kształtujmy świadomość przestrzenną młodego pokolenia!