W semestrze letnim roku szkolnego 2025/2026 w Szkole Podstawowej im. Królowej Jadwigi w Więcławicach Starych odbył się cykl B zajęć programu „Kształtowanie Przestrzeni”, prowadzony przez edukatorkę Katarzynę Karolak-Sadowską. Celem zajęć było rozwijanie świadomości przestrzennej uczestników oraz przybliżenie mechanizmów kształtujących strukturę współczesnych miast i obszarów zurbanizowanych. Program łączył podstawy teoretyczne z praktycznymi ćwiczeniami analitycznymi i projektowymi.

Cykl rozpoczął się od analizy architektury otaczającej uczestników. Uczniowie poznali klasyfikację obiektów budowlanych oraz kryteria ich podziału ze względu na funkcję i formę. Zdobyta wiedza została następnie wykorzystana podczas pracy zespołowej, w trakcie której uczestnicy uzupełniali strukturalną tabelę przykładami budynków z najbliższego otoczenia.

Kolejne zajęcia poświęcone były przestrzeni publicznej – jej definicji, znaczeniu społeczno-urbanistycznemu oraz elementom składowym, takim jak mała architektura czy zieleń miejska. W tej części uczestnicy realizowali indywidualne zadanie projektowe polegające na opracowaniu autorskiej koncepcji zagospodarowania placu przy Urzędzie Gminy w sąsiedniej miejscowości. Ćwiczenie spotkało się z dużym zaangażowaniem i entuzjazmem uczniów.

Następny etap zajęć dotyczył genezy i ewolucji tkanki miejskiej, omówionej na przykładzie historycznego oraz funkcjonalnego rozwoju Krakowa. Część praktyczna obejmowała analizę map i identyfikację najważniejszych elementów kompozycji urbanistycznej. Tematyka ta stanowiła wprowadzenie do zagadnień związanych z teoriami miast idealnych i próbami ich realizacji. Głównym przykładem była Nowa Huta – unikalny przykład rodzimej struktury urbanistycznej. Podsumowaniem tej części było stworzenie mapy myśli określającej cechy „dobrego miasta”.

Cykl zakończył blok poświęcony współczesnemu planowaniu przestrzennemu. Uczestnicy poznali zagadnienia związane ze zrównoważonym rozwojem, procesami rewitalizacji oraz podstawowymi narzędziami planistycznymi, ze szczególnym uwzględnieniem Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) oraz kierunków rozwoju najbliższej okolicy.

Dzięki udziałowi w cyklu B uczestnicy nauczyli się krytycznie oceniać jakość przestrzeni publicznej oraz zdobyli praktyczną wiedzę pozwalającą lepiej rozumieć mechanizmy kształtowania ładu przestrzennego we własnym regionie.

Koordynację programu z ramienia Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP sprawowała arch. Aneta Temecka, członkini Rady MPOIA, zapewniając wsparcie dydaktyczne oraz niezbędne materiały edukacyjne i plastyczne.

W kolejnych artykułach zaprezentujemy następne grupy uczestniczące w programie „Kształtowanie Przestrzeni” oraz działania realizowane przez uczniów w ramach zajęć.

Serdecznie zapraszamy do współpracy i dołączenia do programu „Kształtowanie Przestrzeni” – wspólnie kształtujmy świadomość przestrzenną młodego pokolenia!