17 października 2025 r. w Pałacu Młodzieży w Nowym Sączu rozpoczął się projekt „Szlakiem Modernizmu”, realizowany w ramach Budżetu Obywatelskiego Miasta Nowego Sącza i objęty patronatem programu Kształtowanie Przestrzeni. Inicjatywa skierowana jest do młodzieży w wieku 14–18 lat i ma na celu popularyzowanie wiedzy o modernizmie – zarówno jako kierunku w architekturze światowej, jak i w kontekście nowosądeckim.

Pierwsze spotkanie uczestników odbyło się w Pałacu Młodzieży. Zajęcia rozpoczęły się wykładem, który poprowadzili Joanna Paradowska-Prusak, architektka i urbanistka od lat związana z Pałacem Młodzieży, oraz Jan Prusak, jego absolwent, obecnie student drugiego roku Wydziału Architektury PK. Po części teoretycznej młodzież wzięła udział w spacerze po Nowym Sączu szlakiem modernizmu, który poprowadził dr Łukasz Połomski, historyk i regionalista. Uczestnicy mieli okazję zobaczyć najciekawsze przykłady modernistycznych budynków w przestrzeni miasta i dowiedzieć się, w jaki sposób nurt ten wpisał się w lokalny krajobraz.

25 października odbyło się drugie spotkanie, tym razem o charakterze warsztatowym. Młodzież pracowała z fotografem Andrzejem Naściszewskim, który wprowadził uczestników w świat fotografii. Podczas zajęć poznali historię tej dziedziny oraz – przy użyciu prostych materiałów – skonstruowali własne aparaty typu camera obscura.

W kolejnych tygodniach odbyły się także dwa spotkania plastyczne prowadzone przez Annę Rejowską-Gumulak, nauczycielkę z Pałacu Młodzieży i współautorkę projektu. Uczestnicy mieli okazję twórczo zinterpretować zdobytą wiedzę o modernizmie, stosując różnorodne techniki artystyczne.

Kraków – modernizm z bliska

15 listopada młodzież wyruszyła do Krakowa na kolejne – już piąte – spotkanie projektu. Celem wyjazdu było poznanie wyjątkowych przykładów architektury modernistycznej oraz zrozumienie tego nurtu poprzez kontakt z realnymi obiektami, detalami i dziełami sztuki.

Grupa rozpoczęła zwiedzanie spod gmachu Muzeum Narodowego w Krakowie, skąd wyruszyła na pieszą wędrówkę po wybranych punktach modernizmu miejskiego. Przewodnikiem był Jan Prusak, współautor projektu, którego pasja i zaangażowanie sprawiły, że spacer stał się nie tylko lekcją architektury, lecz także inspirującą opowieścią o mieście.

Młodzież zobaczyła mozaiki w kultowym kinie Kijów, przyjrzała się modernistycznej bryle dawnego hotelu Cracovia, a także odkryła liczne mozaiki zdobiące elewacje i wnętrza okolicznych budynków. Ważnym punktem programu był również Plac Inwalidów, otoczony charakterystycznymi modernistycznymi kamienicami.

Uczestnicy odwiedzili także wnętrza dwóch krakowskich uczelni – Uniwersytetu Rolniczego oraz Akademii Górniczo-Hutniczej – gdzie mogli zobaczyć modernistyczne rozwiązania przestrzenne i detale architektoniczne, na które na co dzień nie zwraca się uwagi, mimo ich wartości historycznej.

Muzeum Narodowe w Kamienicy Szołayskich – spotkanie z designem

Drugą część wyjazdu stanowiło zwiedzanie Kamienicy Szołayskich, oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie. Pod opieką przewodniczki młodzież obejrzała dwie wystawy związane z epoką modernizmu. Pierwsza prezentowała przedmioty użytkowe – przykłady wzornictwa przemysłowego, mebli i elementów codzienności odzwierciedlających ducha epoki. Druga skupiała się na projektach architektonicznych, urbanistycznych i artystycznych, ukazując szeroki zasięg modernistycznych idei.

Dzięki fachowym wyjaśnieniom przewodniczki uczestnicy mogli nie tylko zobaczyć, lecz również zrozumieć modernizm – jego filozofię, założenia oraz wpływ na sztukę, design i sposób kształtowania współczesnych miast.

Podróż, która inspiruje

Wyjazd do Krakowa był dla młodzieży okazją do bezpośredniego kontaktu z architekturą modernistyczną, a także szansą na rozwinięcie wrażliwości estetycznej, zdobycie wiedzy i doświadczeń, których nie da się wynieść wyłącznie z podręczników. Projekt „Szlakiem Modernizmu” umożliwia młodym uczestnikom odkrywanie architektury w sposób aktywny, ciekawy i angażujący, a kontakt z profesjonalistami pokazuje im, że pasję można przekuć w realną ścieżkę edukacji i przyszłej kariery.

Wyjazd pozostawił po sobie wiele wrażeń, inspiracji i nowej wiedzy, która z pewnością zaprocentuje w przyszłości. Opiekunkami i organizatorkami wyjazdu były nauczycielki plastyki: Anna Rejowska-Gumulak oraz Renata Kubiesza.

W kolejnych artykułach zaprezentujemy następne grupy uczestniczące w programie Kształtowanie Przestrzeni oraz realizowane przez nie działania w ramach zajęć.

Serdecznie zapraszamy do współpracy i dołączenia do programu „Kształtowanie Przestrzeni” – wspólnie kształtujmy świadomość przestrzenną młodego pokolenia!

Program Kształtowanie Przestrzeni organizowany przez Izba Architektów RP.